Cửa cuốn chống cháy: tiêu chuẩn PCCC và khi nào bắt buộc phải lắp

Vài năm gần đây, sau nhiều vụ cháy lớn ở chung cư mini, nhà trọ và nhà xưởng, công tác phòng cháy chữa cháy được siết chặt hơn hẳn. Chủ đầu tư nhà xưởng, kho hàng, tòa nhà văn phòng hay nhà ở kết hợp kinh doanh tại TP.HCM ngày càng thường xuyên nhận yêu cầu bổ sung cửa ngăn cháy khi làm hồ sơ thẩm duyệt hoặc nghiệm thu. Một trong những giải pháp phổ biến nhất cho các ô mở lớn là cửa cuốn chống cháy. Bài viết này tổng hợp những điều cần biết từ góc nhìn của đơn vị thi công, giúp bạn chuẩn bị đúng ngay từ đầu.

Trước hết cần nói rõ: quy định PCCC thay đổi theo từng thời kỳ và áp dụng khác nhau tùy loại công trình, quy mô, công năng. Những gì trình bày dưới đây mang tính tham khảo chung. Yêu cầu cụ thể cho công trình của bạn luôn phải căn cứ theo quy chuẩn PCCC hiện hành và ý kiến của cơ quan thẩm duyệt, vì vậy hãy hỏi đơn vị tư vấn thiết kế PCCC hoặc cơ quan cảnh sát PCCC trước khi đặt hàng.

Cửa cuốn chống cháy khác cửa cuốn thường ở đâu

Bề ngoài, cửa cuốn chống cháy trông khá giống cửa cuốn tấm liền thông thường. Khác biệt nằm ở vật liệu, cấu tạo và hệ thống điều khiển.

Vật liệu và cấu tạo thân cửa

Thân cửa thường làm từ thép mạ kẽm hoặc thép sơn tĩnh điện có độ dày lớn hơn cửa dân dụng, phổ biến khoảng 0,8 đến 1,2 mm mỗi lớp. Nhiều dòng có cấu tạo hai lớp thép, ở giữa là vật liệu chịu nhiệt và cách nhiệt như bông khoáng hoặc bông gốm. Lớp lõi này giúp làm chậm truyền nhiệt sang phía không cháy. Ray dẫn hướng, nan đáy và hộp trục cũng được làm từ thép, không dùng các chi tiết nhựa dễ chảy.

Hệ thống tự đóng khi có cháy

Đây là điểm quan trọng nhất. Cửa cuốn chống cháy phải tự hạ xuống khi có tín hiệu báo cháy, kể cả khi mất điện lưới. Hệ thống thường gồm tủ điều khiển kết nối với trung tâm báo cháy, cầu chì nhiệt hoặc đầu báo khói, bộ nguồn dự phòng và cơ cấu hạ cửa bằng trọng lực có giảm tốc. Cửa hạ xuống với tốc độ có kiểm soát để người kịp thoát ra, không rơi tự do.

Hiểu chỉ số chịu lửa trên hồ sơ

Khi đọc hồ sơ thiết kế PCCC, bạn sẽ gặp các ký hiệu như E, EI kèm con số phút, ví dụ EI 60, EI 90, EI 120. Có thể hiểu đơn giản:

• E (tính toàn vẹn): khả năng ngăn lửa và khí nóng xuyên qua cửa trong một khoảng thời gian.
• I (tính cách nhiệt): khả năng giữ nhiệt độ bề mặt phía không cháy ở mức thấp, tránh làm cháy lan sang vật liệu phía sau.
• Con số phút: thời gian tối thiểu cửa duy trì được các tính năng trên trong điều kiện thử nghiệm.

Cửa chỉ đạt E thường rẻ hơn nhưng phía sau cửa vẫn nóng lên rất nhanh. Cửa đạt EI có lớp cách nhiệt nên đắt hơn đáng kể. Loại nào phù hợp và cần bao nhiêu phút là do thiết kế PCCC quyết định dựa trên bậc chịu lửa của công trình, không phải do chủ nhà hay đơn vị bán cửa tự chọn.

Điều cần nhấn mạnh là chỉ số chịu lửa phải được chứng minh bằng giấy chứng nhận kiểm định của cơ quan có thẩm quyền cho đúng mẫu cửa đó. Một tấm thép dày không tự nhiên trở thành cửa chống cháy nếu không có hồ sơ kiểm định đi kèm.

Khi nào công trình thường được yêu cầu lắp

Theo kinh nghiệm thi công của chúng tôi, các trường hợp dưới đây thường được đơn vị thẩm duyệt yêu cầu cửa ngăn cháy, trong đó cửa cuốn chống cháy là lựa chọn phù hợp cho ô mở rộng:

1. Nhà xưởng, kho hàng có diện tích lớn cần chia thành các khoang ngăn cháy, đặc biệt kho chứa hàng dễ cháy như vải, giấy, nhựa, gỗ.
2. Tầng hầm để xe của tòa nhà văn phòng, chung cư, nơi cần ngăn cách khu đỗ xe với buồng thang, sảnh thang máy hoặc khu kỹ thuật.
3. Trung tâm thương mại, siêu thị cần ngăn cách các khu vực kinh doanh lớn hoặc khu kho phía sau.
4. Nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trọ nhiều tầng trong một số trường hợp được yêu cầu ngăn cách khu kinh doanh, để xe ở tầng trệt với lối thoát nạn lên tầng trên.
5. Phòng kỹ thuật như phòng máy phát, trạm biến áp, phòng chứa thiết bị điện.

Danh sách này không phải là căn cứ pháp lý. Có công trình thuộc nhóm trên nhưng không cần cửa chống cháy, và ngược lại. Hãy để đơn vị tư vấn PCCC xác định trên bản vẽ cụ thể.

Quy trình làm việc để được nghiệm thu thuận lợi

Nhiều chủ đầu tư gặp rắc rối vì lắp cửa xong mới mang hồ sơ đi nghiệm thu và bị yêu cầu thay. Để tránh tốn kém, nên đi theo trình tự sau:

1. Xác định yêu cầu từ hồ sơ thiết kế PCCC đã thẩm duyệt: vị trí, kích thước, chỉ số chịu lửa, cách liên động với hệ thống báo cháy.
2. Chọn mẫu cửa có giấy chứng nhận kiểm định phù hợp với chỉ số và kích thước yêu cầu. Kích thước thực tế không nên vượt quá phạm vi mẫu đã kiểm định.
3. Khảo sát hiện trạng: tường, dầm, cột nơi lắp cửa cũng phải là kết cấu chịu lửa tương đương. Cửa tốt mà gắn vào vách thạch cao thường hoặc khung thép không bọc chống cháy thì không đạt.
4. Thi công và đấu nối: lắp đặt đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, chèn kín khe hở giữa khung cửa và tường bằng vật liệu chống cháy, đấu nối tủ điều khiển với trung tâm báo cháy.
5. Chạy thử và lập biên bản: thử hạ cửa bằng tín hiệu báo cháy, bằng nút khẩn cấp và khi ngắt điện lưới.
6. Bàn giao hồ sơ: giấy chứng nhận kiểm định, chứng từ xuất xứ, biên bản lắp đặt, hướng dẫn vận hành để nộp kèm hồ sơ nghiệm thu.

Bảo trì cửa chống cháy: đừng để cửa chỉ đẹp trên giấy

Cửa chống cháy có thể nằm im nhiều năm không phải hoạt động, và chính điều đó khiến nó dễ hỏng mà không ai biết. Ắc quy nguồn dự phòng hết hạn, cầu chì nhiệt bị bụi bám, vật dụng được chất ngay dưới ray, đến khi có cháy thật thì cửa không hạ được. Chúng tôi khuyên chủ công trình thử vận hành cửa ít nhất mỗi quý, kiểm tra bộ nguồn dự phòng, và tuyệt đối không để hàng hóa, kệ, xe đẩy trong vùng cửa hạ xuống. Việc kiểm tra định kỳ cũng là nội dung thường được cơ quan PCCC xem xét khi kiểm tra an toàn.

Những hiểu lầm hay gặp

• "Cửa thép dày là cửa chống cháy": không đúng. Cần cấu tạo phù hợp, hệ tự đóng và giấy kiểm định.
• "Lắp cửa chống cháy là đủ điều kiện PCCC": không đúng. Cửa chỉ là một phần trong tổng thể gồm lối thoát nạn, báo cháy, chữa cháy, thông gió.
• "Cửa nào cũng dùng được cho mọi kích thước": không đúng. Mỗi mẫu kiểm định có giới hạn kích thước riêng.

Austdoor TPHCM, thuộc Công ty TNHH MTV Xây Dựng Hà Nam Hải, tư vấn và thi công cửa cuốn chống cháy theo hồ sơ thiết kế của công trình, phối hợp với đơn vị tư vấn PCCC của chủ đầu tư. Gửi bản vẽ qua email anhtuan@hnamhai.com hoặc gọi hotline 0983 119 389 từ 8:00 đến 18:00, Thứ 2 đến Chủ nhật, để được khảo sát và báo giá.